Henüz anne karnında kazanılan bir alışkanlık, aslında bebeğin
doğduğu andan itibaren hayatta kalmasını sağlayan bir refleks parmak
emme..
Çoğu anne baba bebeğinin henüz anne karnındayken parmağını emdiğini ultrasonda izleme şansına sahip oluyor. Ne heyecan verici bir an..
Bebeğin doğumundan sonra da annelerin imdadına yetişiyor bu refleks. Çenesine ya da dudaklarına değen memeye emerek tepki veriyor, hem besleniyor, hem annesini rahatlatıyor..
Ama sonra çocuğun yaşı büyüdükçe bazı
eksiklikleri ortaya koyan bu alışkanlık anne babaları endişelendirmeye başlıyor. Kalıcı olacak mı? Bu psikolojik bir sorunun işareti mi? ceza vermek işe yarar mı? Yoksa kendi haline mi bırakmalı..
Çocuğunuz henüz 2-3 yaşlarındaysa panik
yapmanıza gerek yok. Yavaş yavaş bu alışkanlıktan vazgeçirmek için adımlar atmaya başlamalısınız.
Ancak 4 yaşından büyükse ve hala parmak emmeye devam ediyorsa telaşa
kapılmadan konunun üzerinde daha dikkatlice durmanız gerekiyor.
Parmak emen bir çocuğa ceza vermek, eline biber sürmek ya da canını yakmak yapılabilecek en büyük hata.
Aynı şekilde sürekli
uyarmak ya da “sen bebek misin” diyerek azarlamak,eleştirmek de pratikte hiçbir
işe yaramaz. Sadece çocuğunuzla olan iletişiminizin kalitesini düşürür.
Çoğu zaman uyarılar karşısında inat eden çocuk daha sık parmağını emmeye
başlar. Bunu sizin gözünüzün içine soka soka da yapabilir, gizliden gizliye de. Eğer çocuk baş edemediği bir stres nedeniyle parmak emiyorsa, bu konuda yapacağınız baskı stresini daha da artıracak ve sonuçta yine daha çok parmak emecek.
Bunun yerine çocuğun parmak emmesinin altında yatan nedeni
bulmaya çalışmalısınız. Yeni bir kardeşin doğumu, kreş ya da okula başlama, ev
taşımak, boşanma, bir yakının ölümü, anne baba kaybı gibi birçok etken çocuğun
aniden parmak emmeye başlamasına neden olabilir. Çocuk kendisini
yeniden güvende hissettiğindeyse alışkanlığın kendiliğinden sönmesi muhtemel.
Bu güveni çocuğunuza aşılamaksa sizin elinizde.Çocuğunuzla daha fazla kaliteli zaman geçirmeye özen
gösterin. Dikkat dağıtmak tüm istenmeyen alışkanlıklarda olduğu gibi parmak
emmede de işe yarar. Çocuğunuzu parmağını emerken gördüğünüzü anda dilinizin ucuna gelen o uyarı cümlesini hemen yutun, onun yerine "beraber oynayalım mı, resim çizelim mi" gibi bir öneri sunun.
Çocuğun hoşuna gidecek aktiviteler, oyunlar parmak emmeyi
unutmasını sağlar, hem de uyarılara gerek kalmadan.
Parmak emme bir
hastalık değil, bir refleks ancak yine de ilerleyen yaşlarda çocuğun ağız
yapısı ve diş sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabileceği unutmayın, boş vermek yerine baştan
tedbir almakta fayda var. Parmak emme çocuğun elindeki mikrop ve bakterileri direkt
ağzına taşır bunun yanı sıra alt ve üst çene yapısını bozar ve dişleri geriye
doğru iter.Yani işin fizyolojik boyutu da var.
İşte bu nedenle ilk 2-3 yaşta parmak yerine dil,damak ve dişlerin anatomik yapısına uygun bir
emzik tercih etmek daha sağlıklıdır. Ancak tıpkı parmak emme gibi emzik alışkanlığının
da en geç 3 yaşına kadar sonlandırılması
gerekir. Yani bir bağımlılığın yerine diğerini koymak değil amacımız.
Yine yeterince anne sütü almayan
çocuklarda parmak emme davranışı daha çok görülür. Eğer annenin
sağlığı ve şartlar izin veriyorsa en az ilk altı ay bebeği emzirmek çocuğun hem
fiziksel hem de psikolojik ihtiyaçlarını karşılayacaktır.
Anne baba olarak aldığınız tedbirlere rağmen çocuğu bu
alışkanlıktan vazgeçiremiyorsanız bir uzman yardımı almalısınız. Başta küçük bir sorun gibi gelebilir, hatta bir sorun olduğunu bile düşünmeyebilirsiniz ama özellikle
okul dönemine taşınan parmak emme alışkanlığı çocuğun çevresine uyum
sağlamasını ciddi anlamda zorlaştırabilir. Arkadaşlarından ya da öğretmenlerinden tepki gören ya
da görebileceğini düşünen çocuk fazlasıyla içe kapanabilir ya da tam tersi
tepkisini saldırganlaşarak gösterebilir.
Unutmayın.. Bir sorunu küçükken halletmek sonrasında yol açabileceği daha büyük sorunlarla mücadele etmekten her zaman daha kolay..
Psikolog Irmak Gürcan Kerimoğlu
Ankara/2013
