Emzik.. Ne senle, ne de sensiz..


Bebeği büyük bir hevesle emziği kabul eden anne babalar dertlenir;
ya ağız ve diş yapısı bozulursa, 
ya emziğe alışıp memeden vazgeçerse,
ya çok alışır bırakırken zorlanırsa..

Bebeği emziği bir türlü kabul etmeyen anne babalar da dertlenir,
ya memeyi emzik gibi görmeye başlarsa,
ya uykuya dalışı ya da sakinleşmesi zorlaşırsa,
ya anneden ayrılmaya direnç gösterirse..

Yani bebeği emziği alanın da almayanın da kafası karışık.
Dünya Kerimoğlu /Eylül 2014
Neden?
Çünkü her kafadan bir ses çıkıyor.
Eş, dost, komşu, anneanne, babaannenin inatla savunduğu fikirlerini geçtim, uzmanların bile emzik konusunda ortak bir dili yok. Üstelik herkesin kendi fikrini dayandırdığı bilimsel veriler var.
Ortada bu kadar çok fikir, bu kadar çok uzman varken sizce kimi dinlemek gerekiyor?
Cevap basit..
İç sesinizi.
Annelik içgüdülerinizi. 
Çünkü emin olun bebeğinizin emziğe ihtiyaç duyup duymadığını en iyi siz anlayacaksınız.

Dolayısıyla okuyacaklarınız aynı zamanda anne olan bir psikologun bilimsel verilere dayanan ama aynı zamanda tecrübeleriyle şekillenen öznel yorumları olmaktan öteye gitmeyecek.
İç sesiniz size "haklı" ya da "haklı değil" diyecek, sizin yolunuzu çizecek..



Her bebek emme refleksiyle doğar. Hatta araştırmalar gösteriyor ki, bazı bebekler henüz anne karnında parmak emiyor. Bu öyle temel ve öyle gerekli bir refleks ki, bebeğiniz doğar doğmaz memeyi emmeye başlıyor. Bu sayede beslenmeyi öğreniyor, hayatta kalıyor. Ve yine bu sayede annesiyle arasında önemli bir tensel temas, duygusal bağ kuruluyor.
Tabi bu noktada bir parantez açmak gerekli. Emzirmek hem bebek hem de anne için hem fiziksel hem de psikolojik bir tatmin kaynağı. Dolan memeyi boşaltarak anneyi rahatlatan bebek, hem karnını doyuruyor hem de annesinin kokusuyla kendini güvende hissediyor. O nedenle eğer bir engel yoksa bebeğinizi emzirin. Ama herhangi bir nedenle bebeğinizi emziremiyorsanız da kendinizi eksik ya da yetersiz hissetmeyin. Anne ile bebek arasında sağlıklı bir bağ kurmak için emzirmek önemli olsa da tek yol değildir. Emzirmeyen bir anne de bebeğiyle son derece sağlıklı bir bağ kurabilir.

Emzik, meme emmeyen bebeklerin sakinleşmesi, uykuya kolay dalması, rahatlaması, gevşemesi için faydalı olabiliyor. Hatta meme emen bebeklerin bile iki beslenme saati arasında yaşadığı huzursuzluğu azaltabiliyor. Bazı çocuklarda bu huzursuzluk parmak, örtü, oyuncak emme şeklinde kendini açıkça gösteriyor.

İşte tam bu noktada karar sizin.
Aile dinamikleriniz, çalışan bir anne olup olmamanız, bebeğinize kimin baktığı gibi birçok etken var kararınızı etkileyecek.
Kararınız her ne olursa olsun, baş etmeniz gereken başka küçük sorunlar çıkacak karşınıza. Biraz da onlardan bahsedelim.

Memeye aşırı düşkünlük

Emzik almayan birçok çocuk bir süre sonra annesini emzik gibi kullanmaya başlar. Beslenme süresi uzayabilir, gece daha sık uyanabilir. Çünkü emmenin onu rahatlattığını keşfetmiştir ve meme onun için artık sadece beslenmek değildir. Kızdığında, canı yandığında, bir yeri ağrıdığında meme ister. O nedenle anneden ayrılmaya daha dirençli olabilir. 
Böyle bir durumda çocuğunuzla olabildiğince kaliteli zaman geçirmeye özen gösterin. Çok inatlaşmadığını hissettiğiniz bazı seferlerde hemen meme vermek yerine dikkatini çekecek, hoşuna gidecek alternatifler sunmaya başlayın. Bu bir oyun olabilir, sevdiği bir aktivite ya da bir yiyecek olabilir. Ancak sürekli aynı öneriyle gitmeyin çocuğa örneğin memenin yerine çikolatayı koymaya çalışmayın. Amacımız yerine başka bir şey koymak değil, dikkat dağıtmak.

Hazal Canbay 
Parmak Emme

Parmak emme davranışı çoğunlukla meme ya da emzik emmeyen ama güçlü bir emme refleksi olan çocuklarda görülür. Çocuk bu isteği sürekli yanında olan, en kolay ulaşabildiği parçasıyla parmağıyla gidermeye çalışır. Ancak parmak emmek pek de hijyenik bir alışkanlık değil. Keşfetmek için sürekli ellerini kullanan çocukların bu yolla çokça mikrobu ağızlarına taşıma ihtimalleri yüksek. Aynı zamanda parmak emmenin ağız ve diş sağlığı üzerinde olumsuz etkileri var. Yani çocukların emzik yerine parmak emmeleri pek de iyi bir tercih değil. Çocuğunuzun böyle bir alışkanlığı varsa sürekli nasihat vermek ya da kızmak yerine, onunla çok daha fazla kaliteli zaman geçirmeye çalışmalısınız. Uykuya geçiş gibi emme ihtiyacının arttığı zamanlarda yanında olarak, ninni söyleyebilir, masal ya da hikaye anlatabilirsiniz. Böylece duygusal tatmini artacak parmak emmeye ihtiyacı azalacak. Ama yaşı ilerlemesine rağmen bu alışkanlıktan vazgeçirmede yetersiz kaldığınızı hissederseniz en doğru yol bir uzmana danışmak olacaktır. 

 Huzursuzluk nöbetleri

Meme ve emzik zaman zaman tutan nedensiz ağlama krizlerinde, erken bir ergenlik provası olan iki yaş dönemindeki huzursuzluklarda, diş çıkarma ya da hastalık gibi fiziksel ağrının eşlik ettiği durumlarda çocuğu rahatlatıyor, bu bir gerçek. Böyle zamanlarda alternatif çözüm çocuğun dikkatini dağıtmaktan geçiyor. Sevdiği oyunlar, oyuncaklar hatta bazen sadece anne ya da babasına sarılmak çocuğunuza iyi gelebilir. Biraz fazla mesai yapacaksınız yani. 

Battaniye/Örtü/ Oyuncak Bağımlılığı

Aslında temelde parmak emmeden çok farklı olduğunu söyleyemeyiz. Çocuk kendine bağlanacak bir nesne buluyor ve pekiştirilirse bu bağlılık bağımlılığa dönüşüyor. Baştan bağımlılığı önlemek tabi ki en doğrusu ama eğer halihazırda çocuğunuzun vazgeçemediği böyle bir obje varsa emzik bıraktırma süreci ile ilgili anlatacaklarım sizin de işinize yarayabilir. Anlatacağım yöntemleri çocuğunuzun bağımlılık nesnesine uygulayarak çözüme ulaşabilirsiniz.


Bunlar emzik emmeyen bebeklerin anne babalarının karşılaşabileceği olası sorunlar, tabi bir de emzik sever bebeklerin anne babaları var. Gelelim onları bekleyen mücadelelere.

Mehmet Durmuş 
Emzik bağımlılığı


Bebeğinizin emziğe veda edebileceği zamanı en iyi anlayacak olan sizsiniz.
Onun verdiği mesajları doğru okuyarak bu olgunluğa erişip erişmediğini anlamanız mümkün.

Her çocukta farklı olmakla beraber ortalama 2-3 yaş arası çocuğunuz emziğe veda edebilir.

Ama bu yaş aralığında farklı ve zorlu görevleri olduğunu da unutmayın.
Örneğin bezi bırakma süreciyle emzik bırakma sürecini denk getirmeyin, bu bebeğinizi fazlasıyla yorabilir. Çocuğunuz 2 yaş sendromunu şiddetli yaşıyorsa emziğe vedayı biraz erteleyebilirsiniz.

Her çocuk kendine özeldir.
O nedenle bebeğinizi emzikten vazgeçirmek için tek bir yol önermek de hata olur.
Bunun yerine size birkaç yol önereceğim, yapacağınız düzenlemelerle bebeğiniz için en doğru yolu bulacak olansa sizsiniz. Ama önce yapmamanız gerekenlerden bahsedelim.

Bebeğiniz onu rahatlatan, gevşeten bu nesneyi sevecektir, ona duygusal olarak bağlanabilir de ama emzik normal şartlarda ve tek başına bebekte "bağımlılık" yaratmaz.
Emziği bir bağımlılığa dönüştüren çoğu zaman anne babanın hatalı tavrıdır.

Eğer emziğin bile bebeğinizi sakinleştiremediği durumlarda emziği bala, reçele batırıp veriyorsanız, bunu yapmayın. Emzik çocuğunuz için kendi başına yeterince çekici zaten,bu çekiciliği daha da pekiştirmeye hiç gerek yok.

Her konuda olduğu gibi bu konuda kilit nokta azın karar, çoğun zarar olduğunu unutmamaktır.
Eğer her ağladığında çocuğunuzun ağzına emziği tıkıyorsanız, emziği bir nevi susturucu olarak kullanıyorsunuz demektir. Bunu da yapmayın.
Çocuğunuza sıkıntılı zamanlara dayanma ve baş etme fırsatı da verin.

Kızmak yok, bağırmak yok, kocaman çocuk oldun hala emzik ağzında diye söylenmek yok, bak arkadaşın emiyor mu, bak onun emziği var mı diye kıyaslamak, zorlamak, çocuğunuzu utandırmak yok!
Bir çocuğu emzikten vazgeçirmek için ona anlayabileceği bir neden sunmalısınız. Bu aşamada en geçerli neden artık büyümüş olmasıdır.
Büyümek çocukların yumuşak karnıdır.  Büyümeyi sever ve isterler. Birçok gerekçenizi inatla reddedebilir ama büyümüş olduğunu sizden duymak gururunu okşayacaktır.

Küçük yaşta bir kardeş, kuzen ya da bir komşu çocuğunun emziğe ihtiyacı olduğunu, onun abisi/ablası olarak kendi emziğini verip veremeyeceğini sorabilirsiniz.

Hayır derse asla zorlamayın.
Birkaç gün sonra bir kez daha sorun, sonra bir kez daha.
Bir süre sonra artık büyüdüğünü kanıtlamak için kabul edecektir, tabi siz de artık sadece büyük çocukların oynayacağı bir oyuncak alabilirsiniz

Aşamalı olarak ilerlemenizde fayda var.
Gün içinde emzikle geçirilecek süreyi azaltarak başlayabilirsiniz.
Bu arada bir diğer önemli nokta da evdeki emzik sayısını (eğer birden fazlaysa) kademeli olarak bire düşürmeniz.
Önce sadece evde emzik emmesiyle ilgili anlaşın örneğin, bir süre sonra sadece odasında, daha sonra sadece yatarken.

Bebeğinizin bu alıştırma sürecinin sonunda hazır olduğunu hissettiğiniz anda da onun için bir büyüme töreni düzenleyebilirsiniz.
Örneğin eski bir kıyafetini giydirmeye çalıştınız ve artık üzerine olmadığını fark ettiniz ya da evde sürekli boyunu ölçtüğünüz bir çizelge var ve baktınız ki çocuğunuz birkaç santim daha büyümüş, işte uygun an bu olabilir,onunla konuşmanın zamanı.
Artık bir bebek değil bir çocuk olduğunu anlatın. Özgürlük alanını genişleterek de bu mesajı verebilirsiniz. Büyüdün ve artık ellerini kendin yıkayabiliyorsun, yemeğini kendin yiyebiliyorsun gibi örnekler verin.

Masallar çocuğunuzu bu sürece hazırlamak için imdadınıza yetişebilir. Birkaç hafta boyunca herhangi bir vurgu yapmadan anlatacağınız emzik perisi/meleği/kahramanı hikayesi çoğu zaman çocukları emziği bırakmaya ikna ediyor. Hem de çocuğa bu sürece hazırlanmak için zaman tanıyor.


Büyümeyi kanıtlamanın bir başka yolu da büyüme partisi/eğlencesi olabilir.
Ona büyümesini küçük bir partiyle kutlayacağnızı, pastanın üzerine mum koyup üfleyeceğinizi, bazı hediyeler alacağınızı ama büyümüş çocukların da artık emzik emmediğini anlatın. Eğer istemiyorum diye diretirse partiyi bir süre erteleyin. Zaman zaman parti isteyip istemediğini sorun.

Aslında hikayenizi siz yazacaksınız ve çocuğunuzu bu hikayenin baş kahramanı yapacaksınız.

Belki sizin evdeki emziğin gökyüzündeki emzikler ülkesine gitme zamanı gelmiştir.Bir balona bağlayıp bebeğinizle beraber onu gökyüzüne yollayabilirsiniz.
Belki emzikler ülkesine yüzer ve orada emziği olmayan bir bebeğe gider. Bunun için bir kağıt kayıkla deniz kenarına gitmek yeter.

Çöpe atmak bence pek de iyi bir fikir değil.
Bebeğiniz bu kadar kıymet verdiği bir şeyin çöpe atılmasına içten içe üzülebilir, üstelik canı tekrar istediğinde çöp ulaşılması kolay bir yer olabilir.

Emziği bırakırken gün içinde ciddi bir sorun yaşamayacaksınız muhtemelen. Ama gece olup da yatma vakti geldiğinde durum değişebilir. Huzursuzlanan çocuğunuz sizi de huzursuz edecektir.
İşte bu nedenle birkaç gün fazla mesai yapmanız gerekebilir. Hazırlıklı olun, öyle adım atın.

Böyle gecelerde masallar, hikaye kitapları, hafif bir müzik, parmak kuklalarıyla yaratacağınız oyunlar, ninniler, işinize yarayacaktır.
Ve elbette çocuğunuzun hayatında oluşan bu boşluğu dolduracak sevgi ve ilginiz..



 
Psikolog Irmak Gürcan Kerimoğlu

9 yorum:

  1. Bu emzik olayı birazda bebek ve yapısı ile de ilişkili sanırım Irmak Hanım. Niye çünkü ilk bebek kızıma çok uğraştık emzik olayında ama nafile hiç kabul etmemişti. İkinci bebek oğluş ise tam emme hastası bir bebekti sürekli emme derdi vardı dedik galiba emzik istiyor ancak bu kez de ben vermedim, kuzucuk naptı parmağını emmeye başladı :) Şükür şimdi o da kalmadı. Diyeceğim o ki alıştırmak bir dert bıraktırmak daha büyük bir dert. Her iki kuzucuk da anne emziği dışında bişeye bağlanmadı ha doğru mu yaptım tabi orası tartışılır kimi anneye göre, söz meclisten dışarı.......

    YanıtlaSil
  2. Haklısınız, bebeğin mizacı çok belirleyici tabi. Almıyorsa zorlamamalı ama istiyorsa da çok korkmamak gerek emzik vermekten diye düşünüyorum çünkü çocuk -tıpkı sizin miniğinizde olduğu gibi- yerine birşey koyuyor mutlaka bu da genellikle parmak emmek oluyor.Yani emziğe değil ama bu kez başka birşeye bağlanıyor. En önemlisi ise bu bağlılığı bağımlılığa dönüşmeden bitirmek..
    Sevgiler..

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Psikolog Irmak Gürcan Kerimoglu 18 aylık oğluma emzigi biraktirma girisimim tam 7 gün oldu iyi gittiğini düşünürken dis çıkardığını dün fark ettim geceleri ozellikle ara ara agliyor ne yapmaliyim sikistim kaldim tekrar vermeli miyim kararli olmak istiyorum ama gece ağlayinca memede sürekli meme uclarim aciyo artik bide onun o huzursuzlugunu görünce kendime kızıyorum çünkü oglum surekli emzik emen bi çocuk degildi uyurken bide disleri kasindiginda agzinda gevmek icin kullanirdi annemin lafiyla hemen bütün emzikleri kaldirdim bi aciklama yapmadan simdi ne yapmaliyim

      Sil
  3. Merhabalar.. Bebeğinize emziği bıraktırmaya çalışırken birkaç hata yapmışsınız öncelikle bunlara değinelim ki diğer anne babalar için de aydınlatıcı olsun. Birinci hatanız bütün emzikleri bir anda kaldırmanız. Bunun kademeli olarak yapılması, çocuğun önce gündüz ardından gece büyük bir yoksunluk çekmeden aşamalı emzikten vazgeçmesi daha kolay oluyor. Bir diğer hata ise oğlunuza hiçbir açıklama yapmamış olmanız. Anlayacağı şekilde kısa net ifadelerle durumu ona açıklamanız gerekirdi. (özellikle hikaye ve oyunlarla) Bir diğer hata ise fark etmeden emzik bırakma sürecini bir başka zor sürece yani diş çıkarmaya denk getirmiş olmanız. Bu da oğlunuzun ağlama nöbetlerinin sebebi işte. Gelelim bundan sonra ne yapmanız gerektiğine. Emzikleri saklama kararını bir kez alıp uyguladıktan sonra yeniden ortaya çıkarırsanız belki bir süre rahatlarsınız ancak bir sonraki bıraktırma çabanız çok daha zor olur. O nedenle artık geri adım atmak için geç olduğunu söyleyebilirim. Öncelikle oğlunuzun diş sıkıntısını azaltmak için çaba harcamalısınız. Buzdolabında soğutulan diş kaşıma oyuncakları, gündüz eline vereceğiniz diş kaşıyabileceği salatalık gibi hafif soğutulmuş gıdalar ve doktorunuzun uygun görmesi durumunda diş etini rahatlatan jelleri (ki bu son çare) kullanın. Gece her ağladığında meme vermek yerine kucağınıza alıp sakinleştirip, belki biraz su verip yeniden yatırmayı deneyin. Bunu da aşamalı yapabilirsiniz. Önce sadece bir defa bu söylediğim yöntemi uygulayıp diğerlerinde meme verin, birkaç gün sonra iki defa, sonra üç defa, aşamalı olarak meme vermeyi azaltabilirsiniz. Zaten artık memeden kesmek için de uygun yaş aralığına girmiş. Biliyorum kolay bir süreç değil bu. Sizi uykusuz geceler bekliyor bir süre. Ama bir kez düzene oturduğunda hem siz hem de bebeğiniz daha rahat edeceksiniz. İyi bayramlar..

    YanıtlaSil
  4. Merhaba
    Verdiğiniz bilgiler icin cok tesekkur ederim. Surec duzene girdi cok şükür dis agrisi var o da sabir istiyor cok cok saolun tekrar beni rahatlattiginiz icin iyi bayramlar...

    YanıtlaSil
  5. Emzik konulu yazınızı okudum, yararlı bir yazı yazmissiniz teşekkürler.. Size bir sorum olacak yanitlarsaniz çok mutlu olrum..27 aylık bir kızım var 6 aylıktan beri bez emiyor( mendil bezlerimiz var) yanlız uykusu geldiği zaman dalmak için emiyor sanırım bağımlılık derecesin de çünkü son zamanlarda evin içinde de ağzında mendille geziyor.. Aslında çok kaliteli zaman da geciriyoruz..günlük park ve alis veriş evde lego,oyun hamuru,boyama vs.aktitelerimiz mevcut kitapları incelemeyi çok sever.esinle mutlaka akşamlar dönüşümlü uyku saatinde masal olkuruz.esimle kendimizi kötü hissetmeye basladik eksik ilgimi gösteriyoruz die..bez emmeyi nasıl birakabiliriz? Vereceğiniz cevap için simdi den tesekkur ederim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhabalar, bebeklerin doğdukları andan itibaren gerçekten çok güçlü bir emme ihtiyaçları var. Bunu gidermek için meme, emzik, parmak ya da sizin kızınızda olduğu gibi bir başka nesneyi kullanabiliyorlar. Aslında aşırı bir bağımlılık olmadığı sürece bunu bir davranış bozukluğu olarak görmemek gerektiğini düşünüyorum. Zaten çoğu zaman da çocuğun yaşının ilerlemesiyle emme konusundaki bu dürtü azalıyor. Ama bazen dürtü azalsa da bir alışkanlık çıkıyor ortaya. Ve bu alışkanlık nedeniyle çocuk parmağını, bezi emmeye devam ediyor. Bazı durumlarda ise herhangi bir stres, kaygı durumu çocuğun bu davranışını sürdürmesine neden olabiliyor. Yani sizin de fark edeceğiniz üzere bez emme davranışına neden olabilecek çok değişken var. Bunun doğru tespitini yapmak ve gerekiyorsa ona göre bir yol haritası çizmek için bir uzmandan yardım almanızın doğru olacağını düşünüyorum. Çünkü anne baba olarak kızmak, cezalandırmak vs gibi yapacağınız hatalı müdahaleler kızınızın bez emme alışkanlığını daha kalıcı hale getirebilir. Selamlar..

      Sil
  6. Merhabalar, Bilgiler için teşekkürler. 27 aylık kızım,yaklaşık 1 hafta oldu emzik bırakalı. kreşte emziği çöpe attık diyip bıraktılar,bizde öyle devam ettik evde.ben arada çöpe atmasaydık da artık büyüdün bebeklerin ihtiyacı var ona vs diye anlattım. öğle uykularına yatırırken kreşte hiç sorun çıkmamış. ama ben gece uykusunda çok zorlanıyorum.emzik istemiyor ama uykuya dalmak da zorlandığı belli. Sürekli birşeyler anlatıyor oyun oynamak istiyor. Evde tüm ışıkları kapatıp yanında duruyorum ama bu süreç yaklaşık 2 saati buluyor. bundan daha önemlisi gece uyanmaya başladı ve her uyandığında (gecede yaklaşık 3-4 kez) sebepsiz yere ağlıyor ve hırçınlaşıyor. emzik istemiyor, neden ağlıyorsun sorusuna cevap vermiyor, dokunmama izin vermiyor dokununca daha da bağırıyor,su bile içiremiyorum, hıçkırarak ağlıyor ve bu yaklaşık 20-25 dk sürüyor, sonra kendiliğinden uyuyakalıyor. bazen kucağıma alıp yataktan çıkarıyorum. ama genelde nasıl davranmam gerektiğini bilemiyorum. Yardımcı olur musunuz

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhabalar, emmek bebeklerin doğuştan var olan en kuvvetli reflekslerinden biri. O nedenle emzik ve memeyi bırakırken çoğu zaman yoksunluk belirtileri gösteriyorlar. Bu yoksunluk da özellikle uykuya dalma süreçlerinde artıyor. Kızınızın uykuya ilk dalışı ve gece uyanınca tekrar uyuma konusundaki sıkıntıları da bu alışkanlıktan kaynaklı muhtemelen. Sizin yapmanız gereken sabırlı ve anlayışlı olmak. Çünkü bu süreçler zamanla kısalacak ve kızınız kendi kendine uykuya dalmayı öğrenecek. Bunun yanında duygusal olarak desteklemek amacıyla bir büyüme partisi düzenleyebilirsiniz. Anne baba ve sevdikleriyle yapacağı küçük bir kutlama kızınıza büyümenin sevdiği şeylerden vazgeçmek değil keyifli birşey olduğunu düşündürür.

      Sil